ปัญหาที่เกิดขึ้นทุกปัญหา มีขบวนการของปัญหาให้เกิดขึ้น เป็น 3 ขั้นตอน
1.จุดเริ่มต้น ต้นทาง หรือ ต้นเหตุ
2.ระหว่างทาง ปัญหาระหว่างทาง
3.ปลายทางหรือ ปลายเหตุ
การวิเคราะห์ปัญหา จากความจริงที่เกิดขึ้น ต้องเริ่มที่ปลายเหตุ คือ ปัญหาที่เกิดขึ้นแล้ว ตั้งแต่ปลายทาง ระหว่างทาง และ ต้นทาง ตำราทางด้านวิชาการมีมากมายในเรื่องการวิเคราะห์ปัญหา ที่หลายคนได้ศึกษามาแล้ว แต่มีความเข้าใจในปัญหาที่เกิดขึ้นจริงหรือไม่
การแก้ปัญหา ทำตรงข้ามกับการวิเคราะห์ ถึงปัญหาที่เกิดขึ้น
การแก้ไขปัญหา ที่ต้นทาง เป็นการตัดตอนขบวนการของปัญหาทั้งหมด
เมื่อแก้ปัญหาที่ต้นทางยังไม่ได้เพราะมีสาเหตุเกินกว่าที่จะสามารถแก้ไขได้ทันที ให้แก้ปัญหาระหว่างทาง และสุดท้ายเมื่อปัญหาระหว่างทางแก้ไขยังไม่ได้ จำเป็นต้องเริ่มแก้ไขที่ปลายทาง ย้อนกลับขึ้นมาสู่ปัญหาต้นทาง
ดังนั้น การแก้ปัญหาที่ได้ผลมากที่สุด คือการแก้ไขที่ต้นเหตุ หรือต้นทาง
การวางแผน แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น ความคิดของคนส่วนใหญ่ จึงเป็นการแก้ไขที่ปลายเหตุ เพราะเป็นปัญหาที่แก้ไขได้ง่ายกว่า แต่การแก้ไขปัญหา เป็นเพียงบรรเทาปัญหาไม่ให้เกิดขึ้นชั่วคราวเท่านั้น แต่ปัญหาระหว่างทาง ย่อมหาแนวทางอื่นๆสร้างปัญหา ไปสู่ปลายทางอีกครั้ง
การป้องกัน คือ การวางแผนไม่ให้เกิดปัญหา หรือไม่ให้มีปัญหาเกิดขึ้นที่ต้นทาง หรือ ต้นเหตุ
การแก้ไข คือ การวางแผนที่แก้ที่ปลายเหตุ เพื่อไม่ให้เกิดขึ้นชั่วขณะ
การแก้ไขที่ต้นเหตุ จึงเป็นการแก้ไขที่ดีที่สุด เพื่อไม่ให้เกิดขึ้นซ้ำอีก นั่นเอง
ดังนั้นในการวางแผนโครงการใดๆ ต้องวิเคราะถึงปัญหา ตั้งเป็นสมมุติฐานความล้มเหลว ที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคต มีสมมุติฐานหลายๆแนวทาง ยิ่งมาก ยิ่งดี เพราะเมื่อเกิดขึ้นสามารถแก้ไขได้ทันถ่วงทีนั่นเอง
และการสร้างกฏเกณฑ์ ควบคุมเอาไว้ไม่ให้เกิด หรือ เรียกง่ายๆว่าแผนป้องกัน ตัวอย่าง เช่น แผนเผชิญเหตุต่างๆ ของหน่วยงาน เป็นต้น
การโต้แย้ง โต้เถียง แนวทางการแก้ปัญหา ของทุกปัญหา นั้นย่อมมีเหตุผลของปัญหา
แต่เหมือนการแก้ปัญหา แบบกำปั้นทุบดิน.เพราะไม่เข้าใจถึง ต้นเหตุ และ ปลายเหตุ
